زندگینامه استاد حسین مهرانی و بزرگان موسیقی ایران

حسین مهرانی در سال ۱۳۷۶ وارد دانشگاه هنر تهران در رشته موسیقی شد. در آنجا هنر نواختن تار را نزد استاد فقید هوشنگ ظریف فرا گرفت و در همان سال‌ها در کلاس‌های خصوصی و پیشرفته استاد حسین علیزاده شرکت جست.

او موفق شد در نخستین دوره جشنواره موسیقی دانشجویان سراسر کشور، مقام اول نوازندگی تار و مقام دوم بداهه‌نوازی را به خود اختصاص دهد. همچنین در مسابقات حفظ و اجرای کامل ردیف میرزا عبدالله، رتبه سوم کشوری را کسب نمود و در سومین دوره جشنواره موسیقی دانشجویی نیز به عنوان نوازنده برتر برگزیده شد.

در سال ۱۳۸۳، وی وارد مقطع کارشناسی ارشد دانشگاه هنر تهران در رشته نوازندگی ساز ایرانی شد و پژوهش‌های نظری خود را بر پایه‌گذاری متدی علمی و جامع برای «سلفژ ایرانی» متمرکز ساخت؛ پروژه‌ای که حاصل آن در قالب کتاب ماندگار سه‌جلدی «سرایش» توسط انتشارات ماهور به چاپ رسید و به عنوان کتاب درسی در هنرستان‌ها و دانشکده‌های موسیقی سراسر کشور تدریس می‌شود.

استاد مهرانی علاوه بر تألیف، سال‌ها به تدریس در دانشگاه هنر، هنرستان عالی موسیقی و دانشگاه سوره پرداخته و کتاب‌های متعددی را در زمینه آوانگاری آثار ابوالحسن صبا (بهارمست)، احمد عبادی (شهنواز)، غلامحسین بیگجه‌خانی (خوش‌نواز)، ریتم‌شناسی (میزان‌الاعظم) و مجموعه ۱۰ سی‌دی «کوک سه‌تار» به جامعه موسیقی ایران عرضه کرده است.

استاد علینقی وزیری (۱۲۶۵ - ۱۳۵۸)، برجسته‌ترین نظریه‌پرداز و آهنگساز پیشگام ایرانی بود که با بهره‌گیری از تحصیلات موسیقی کلاسیک غربی در پاریس و برلین، پایه‌گذار خط نت‌نویسی علمی برای موسیقی دستگاهی ایران، معرفی علائم ربع‌پرده (سُری و کُرن) و تأسیس مدرسه عالی موسیقی و کلوپ موزیکال گردید.

حسین مهرانی در پژوهش‌های خود، آثار وزیری را از منظر ارکستراسیون ایرانی، تلفیق علمی شعر و اتودهای تکنیکی برای تار و سه‌تار مورد موشکافی قرار داده و نقشی بی‌بدیل در بازخوانی دقیق پارتیتورهای به جای مانده از این استاد ایفا نموده است.

ابوالحسن صبا (۱۲۸۱ - ۱۳۳۶) نابغه تکرارنشدنی، ردیف‌دان، آهنگساز و نوازنده چیره‌دست ویولن و سه‌تار بود. تسلط شگفت‌انگیز او بر سازهای گوناگون، نغمه‌پردازی درخشان و پژوهش‌های میدانی در موسیقی نواحی (نظیر طبرستان و دیلمان) او را به نماد موسیقی کلاسیک ایران در قرن بیستم بدل ساخت.

استاد حسین مهرانی با نگارش و انتشار کتاب ارزشمند «بهارمست»، تمامی قطعات ضربی، چهارمضراب‌ها و رنگ‌های استاد صبا را که پیش‌تر تنها برای ویولن مکتوب شده بود، با دقتی وسواس‌گونه برای ساز سه‌تار پیاده‌سازی و نت‌نگاری کرد.

محمدرضا لطفی (۱۳۲۵ - ۱۳۹۳)، استاد بی‌بدیل تار و سه‌تار، آهنگساز نامدار، رهبر ارکستر و بنیان‌گذار کانون فرهنگی و هنری چاووش و گروه شیدا بود. مضراب‌های پرطنین، شوریدگی و درک ژرف او از ردیف‌های میرزا عبدالله و میرزا حسینقلی، الهام‌بخش چند نسل از نوازندگان ایران شد.

حسین مهرانی در دوران فعالیت هنری، آوانگاری‌ها و تحلیل‌های دقیقی از تکنوازی‌ها و کنسرت‌های شاخص استاد لطفی (نظیر چهارمضراب‌های ابوعطا، بیات ترک، راست‌پنجگاه و سپیده) انجام داد که به عنوان مراجع آموزشی مورد استفاده هنرجویان عالی تار قرار دارد.

احمد عبادی (۱۲۸۵ - ۱۳۷۱)، فرزند نامدار میرزا عبدالله، نوازنده‌ای بود که با ابداع کوک‌های بدیع و شیوه نوین صدادهی، سه‌تار را از کنج خلوت به صفحه رادیو و محافل بزرگ رساند. ضرباهنگ دلنشین، تک‌سیم‌نوازی‌های شفاف و سکوت‌های دراماتیک، شاخصه هنر او بود.

کتاب «شهنواز» اثر استاد حسین مهرانی، حاصل سال‌ها تلاش در تجزیه و تحلیل و آوانگاری وسواس‌گونه مضراب‌ها، تک‌نوازی‌ها و بداهه‌های جاودان استاد عبادی است که همراه با آلبوم ویدیویی توسط ماهور به جامعه موسیقی عرضه شد.

غلامحسین بیگجه‌خانی (۱۲۹۷ - ۱۳۶۶) از نوابغ نوازندگی تار و سرآمد مکتب تبریز به شمار می‌رفت. تکنیک حیرت‌انگیز دست چپ، ریزهای ممتد، مضراب‌های شمرده و تسلط کم‌نظیر بر گوشه‌های موسیقی ایرانی و آذربایجانی، نوای تار او را به یکی از غنی‌ترین اسناد صوتی تاریخ موسیقی بدل ساخت.

کتاب «خوش‌نواز» به کوشش حسین مهرانی، ادای دینی است پژوهشی به این استاد بزرگ که برای نخستین بار تمامی قطعات، رنگ‌ها و چهارمضراب‌های بیگجه‌خانی را با رعایت دقیق ریزه‌کاری‌های تکنیکی نت‌نگاری نموده است.

ناصر فرهنگ‌فر (۱۳۲۶ - ۱۳۷۶)، شاعر، خوشنویس و نوازنده بی‌همتای تمبک بود. او با درک عمیق از شعر و ادبیات فارسی، وزن‌های عروضی را در قالب ادوار پیچیده ریتمیک بر پوسته تمبک جاری ساخت و همراهی سازهای ملودیک را به اوج رساند.

مهرانی در کتاب «میزان‌الاعظم» و جلد دوم «سرایش»، الگوهای ریتمیک و وزن‌خوانی عمودی را با الهام از سنت‌های سازی اساتیدی چون فرهنگ‌فر صورت‌بندی نموده است.