مقدمة مؤلف

 به دليل كمبودهايي كه در زمينة آموزشِ موسيقي در كشور ما همواره وجود داشته است معمولاً هنرجوياني كه قادر به فراگيري سريع مهارتها نيستند “ بي‌استعداد” تلقي شده و از آموزش موسيقي محروم مي‌شوند. اما اين هنرجويانِ به اصطلاح “بي‌استعداد” تنها مشكل‌شان اين است كه پيش زمينة موسيقي نداشته و براي مثال در ميان افراد خانواده يا نزديكان آنها كسي به موسيقي نمي‌پرداخته است تا فرصتي براي آشنايي بيشتر با اين هنر پيدا كنند و گوش‌شان با اصوات موسيقايي بيشتر خو بگيرد. به‌عبارت ديگر هنرجوياني كه به آنها اصطلاح “با استعداد” اطلاق مي شود در اثر آموزش غير مستقيم داراي درك و دريافت بهتري از صوت و در نتيجه پتانسيل بيشتري براي كسب مهارتهاي نظري و عملي موسيقي مي‌باشند. چه‌ بسيار علاقه‌منداني كه به دليل ضعف روشهاي آموزشي، بي‌استعداد تلقي شده و خود نيز اين را باور نموده‌ و از ادامة آموزش محروم شده‌اند.
 براي مثال در بسياري از كلاس‌هاي آواز ايراني، معلم “گوشه‌”اي را مي‌خواند و يا تحريري را اجرا مي‌نمايد و چنانچه هنرجويي نتواند آن را تقليد نمايد به دليل بي‌استعدادي در زمينة موسيقي از ادامة يادگيري محروم مي‌شود. حتي برخي بر اين عقيده‌اند كه صداي بعضي خوانندگان “ تحريردار” و بعضي ديگر “بدون تحرير” است، حال آن كه صداي همة افراد با آموزشِ صحيح قادر به اجراي تحرير است. در مقابلِ آموزش غيرِ مستقيم، آموزش مستقيم وجود دارد كه همان فراگيري هدف‌دار زير نظر مربي است. اگر روش آموزش مستقيم طبق برنامه‌اي صحيح و دقيق تدوين شده باشد هنرجوياني كه داراي پيش‌زمينه و پتانسيل اندك موسيقي مي‌باشند نيز قادر به فراگيري و كسب مهارتهاي لازم خواهند بود. شايد برخي گمان كنند كه “سلفژ ايراني” فقط براي خوانندگان آواز ايراني مناسب است، ولي نگارنده معتقد است كه نوازندگان نيز بايد پيش از اجراي نغمه‌ها روي ساز آن را در ذهن خود به‌درستي بشنوند و كاملاً نسبت به نغمه‌هايي كه ايجاد مي‌نمايند آگاه باشند. براي اين منظور آشنايي با روش ثبت نغمه‌ها يا به اصطلاح سيستم نت‌نويسي بسيار مؤثر و ضروري است.
با فراگيري صحيح سيستم نت‌نويسي خواننده و نوازنده در هنگام اجرا “تصويري” از اصوات در ذهن دارند كه باعث اجرايي آگاهانه‌تر و در نتيجه سونوريته‌اي بهتر خواهد بود. همچنين با فراگيري سلفژ، چون نوازنده از زيرو بمي و كشش زماني اصوات تصوير دارد، هنگام جواب آواز جاي نغمه‌هاي مورد نظر را روي ساز آسان‌تر و سريع‌تر پيدا مي‌كند. در جلد اول از “كتاب سرايش” كه هم‌اكنون در اختيار داريد، هنرجويان با مباني نظري موسيقي غربي و نيز با ديدي تازه‌تر با موسيقي ايراني آشنا مي‌گردند كه اجراي رديف سازي و آوازي موسيقي ايراني را براي آنها آسان‌تر و درك و آناليز آن را بهتر و دقيق‌تر مي‌نمايد.


هنگامي كه در دوران نوجواني به كلاس آواز مي‌رفتم جاي خالي يك روش مكتوب براي آموزش آواز ايراني را كاملاً احساس مي‌كردم و همواره آرزو داشتم كه چنين روشي به‌وجود آيد، اما هرگز تصور نمي‌كردم كه روزي خودم نگارندة آن باشم! دور نيست كه اين روش داراي ضعفهايي باشد كه از چشم نگارنده دور مانده باشد، پس چشم اميد به نكته‌بيني و بزرگواري موسيقي‌پژوهان آگاه دارم كه با ارائة انتقادات خود مرا از كاستي‌هاي اين اثر آگاه نمايند تا آنها را برطرف نمايم. در پايان بر خود لازم مي‌دانم كه از استاد ارجمند پرويز منصوري كه طي سفر كوتاه خود به ايران نسخة دست‌نويس اين كتاب را با بزرگواري مطالعه نموده و با فروتني معروف خويش نكته‌هايي را در جهت بهبود آن يادآوري نمودند سپاسگزاري نمايم. همچنين از زحمات دوست عزيز و هنرمند گرامي آقاي مهران رشاد كه طرح روي جلد و صفحات آغاز فصلهاي هفتگانة كتاب را پديد آورده و نيز از سركار خانم ليلا مؤمني‌نسب كه حروفچيني بخشهايي از كتاب را انجام دادند صميمانه قدرداني مي‌نمايم.

حسين مهراني

زمستان 1382